Oxalis – poszukiwany i niechciany

   Równie znany i rozpowszechniony jest Oxalis triangularis ssp. papilionaceae, czyli z łaciny szczawik trójkątny i podgatunek motylkowaty. Pierwszy Oxalis triangularis został znaleziony w 1816 roku, w prowincji Rio de Janeiro, przez francuskiego podróżnika i badacza flory brazylijskiej – Augustina François Césara Prouvençal de Saint-Hilaire (1779–1853). Wspomnijmy o tym niezwykle pracowitym i pełnym poświęcenia dla nauki botaniku. Podczas tylko jednej podróży do Brazylii w latach 1816-1822, zebrał 24 000 okazów roślinnych przynależnych do 6000 gatunków, opisał 2000 ptaków, 135 ssaków i kilka setek gadów, mięczaków i ryb. Za powyższe jak i najbardziej zasłużenie został uhonorowany francuską Legią Honorową. Oxalis triangularis, który został skatalogowany osobiście przez Augusta de Saint-Hilaire w 1825, można obejrzeć w zielniku wirtualnym, w zbiorach Muzeum Narodowego Historii Naturalnej w Paryżu. Wspomnieć tu należy o wieloletnim szefie działu badań tego muzeum, Dr Alicii Lourteig (1913-2003), uznanego na całym świecie autorytetu w dziedzinie rodzaju Oxalis. Jest autorem klasyfikacji i weryfikacji wielu gatunków, w tym Oxalis triangularis ssp. papilionacea, który został opisany po raz pierwszy przez niemieckiego botanika Johanna Centuriusa Hoffmanna Grafa von Hoffmannsegg (1766-1849). W zielniku na stronie Uniwersytetu Floryda możemy dokładnie się przyjrzeć temu podgatunkowi. Liście wyrastają po 4 z bulwy, osadzone na wiotkich pędach długości do 30 cm, trójkątne, składające się z trzech listków, niezwykle ozdobne w kolorze purpurowym i... I tu zaczyna się pewne pomieszanie, różne traktowanie i opisywanie dwóch podgatunków Oxalis triangularis –  ssp.papilionacea i ssp. triangularisOba prezentowane są przez kilkanaście kultywarów (odmian uprawnych) o liściach zielonych (odmiana "Birgit" i "Dorota Chao"), marmurkowych ("Irish Mist", "Fanny"), czerwonych ("Francis") fioletowopurpurowych ("Atropurpurea", "Charmed Wine"). O ile odmiany, zarówno w Europie jak i na pozostałych kontynentach, opisywane są tak samo, to w przypadku podgatunków już tej zgodności nie ma. Amerykanie (wspomniane źródła uniwersyteckie i Pacific Bulb Society) są zdania, że ssp.papilionacea jest tym o liściach dużych – czerwonych, purpurowych, zielonych  i do niego przynależą odmiany w tych kolorach. Natomiast, ssp. triangularis to podgatunek i odmiany o liściach mniejszych i zielonych. Podobnie uważa brytyjskie Royal Horticultural Society, które w 2002 roku podgatunkowi Oxalis triangularis ssp. papilionaceae (o purpurowych liściach) przyznało nagrodę Award of Garden Merit, za spełniane szczególne kryteria i walory ogrodnicze. Natomiast wielu hodowców europejskich, wiele baz roślin ogrodniczych traktuje i opisuje oba podgatunki zupełnie przeciwnie – ssp. trinagularis jako ten o purpurowych liściach, a ssp. papilionacea o zielonych – co jest niepoprawne botanicznie w konfrontacji z RHS czy PBS.
   Pozostawiając klasyfikację, wróćmy do liści – te bez względy na kolorystykę, przejawiają zdolność do ciekawego procesu jakim jest fotonastia. O
twierają się w dzień przy wysokim poziomie światła w otoczeniu, a zamykają wieczorem kiedy ten maleje. Doskonale jest to widoczne na krótkim clipie witryny Wikipedia. Podobnie jak i u innych gatunków i tu liście są jadalne, nadają sałatkom lekko ostry smak. Ciekawe i zdecydowanie ładne są też kwiaty – niezbyt liczne, pięciopłatkowe, na zielonkawych przewieszających się pędach, białe,jasnoróżowe lub różowe, o zielonkawej gardzieli. W środowisku naturalnym gatunek występuje w poszyciu lasów liściastych, na stanowiskach wilgotnych, ale nie zalewowych. Podobne warunki należy zapewnić w uprawie ogrodowej – stanowisko ocienione, gleba kwaśna, wilgotna. W słońcu liście blakną i cała roślina znacznie traci na swojej atrakcyjności. Podobnie szybko ulega zmęczeniu przy uprawie domowej kiedy temperatura przekroczy 27ºC. Całkowita mrozoodporność to -9ºC, w naszych warunkach jak najbardziej konieczne wykopywanie na zimę czy przechowywanie pojemników z bulwami w temperaturze powyżej zera. Znane są synonimy: Love Plant (roślina miłości) i Purple Shamrock (kończyna purpurowa). Oxalis triangularis ssp. papilionaceae w moim ogrodzie...