Eucomis zwany koronówką, warkocznicą lub czuprynkiem

  Odkrycie i opisanie Eucomis montana jest zasługą Roberta Harolda Comptona (1886-1979), południowoafrykańskiego profesora botaniki. Był wykładowcą na uniwersytecie w Cape Town (RPA), tam też dyrektorem Ogrodu Botanicznego Kirstenbosch i założycielem herbarium, które obecnie nosi jego imię. Szukając najstarszych informacji o gatunku trafiłem na stronę JStore Global Plants, gdzie znajduje się Isotype of Eucomis montana pochodzący ze zbiorów wspomnianego Compton Herbarium. W opisie znajdujemy nazwisko zbieracza R.H. Compton, datę 1962/01/17, miejsce znalezienia Pigg's Peak Dist. Devil's Bridge (Suazi) i wysokość 5500 ft czyli 1674 m n.p.m. Całkiem prawdopodobnym jest, że są to też dane pierwotne odkrycia rośliny. Gatunek poza terenami górskimi Suazi występuje też w prowincjach Południowej Afryki, Free State i Mpumalanga. Rośnie zazwyczaj w dużych grupach, na stanowiskach ocienionych położonych na zboczach gór, co też oddaje jego łacińska nazwa. To triploid, osiągający w moim ogrodzie wzrost do 50 cm. Liście zielone, wzniosłe, lekko złożone, w kształcie spiczasto-jajowate, z purpurowymi cętkami na spodzie w części zbliżonej do podstawy blaszki. Kwitnienie w naszym klimacie przypada na przełom lipca/sierpnia i trwa przez dwa tygodnie. Pąki i młode kwiaty są biało-zielonkawe z purpurowym obrysem płatków, starsze z mocniejszymi purpurowo-fioletowymi przebarwieniami. Dzięki bardzo dobrej substancji płatków prezentują się jak gdyby były wykonane z porcelany. Pylniki żółto-zielone, pręciki i zalążnia granatowo-purpurowe. Całość tworzy niezwykle widowiskowy kontrast – Eucomis montana w moim ogrodzie...
Po zapyleniu płatki stają się zielone, a granatowo-purpurowe zalążnie przekształcają się w czarne błyszczące torebki nasienne i stan taki pozostaje niezmienny aż po listopad, czyli licząc od pojawienia się liści w maju – zdobi ogród przez pięć miesięcy z okładem...




   Eucomis pallidiflora, czyli eukomis o bladych kwiatach, jest triploidem i najwyższym gatunkiem tego rodzaju roślin. Poza wzrostem, wyróżnia się stosunkowo długimi szypułkami kwiatów od 15 do 50 mm. Nagrodzony RHS Award of Garden Merit w 1998 roku, w grupie H3. Znane są dwa jego podgatunki i jedna hybryda:
♣ Eucomis pallidiflora subsp. pallidiflora na stanowiskach naturalnych występuje na podmokłych bagnach Prowincji Eastern Cape i KwaZulu-Natal (RPA) oraz Lesotho. Kwiaty są zielono-krenowe i wydzielają słodki zapach.
♣ Eucomis pallidiflora ssp. pole-evansii, oznaczany w przeszłości jako E. pole-evansii, rośnie na glebach mokrych, w Prowincji  Mpumalanga (RPA) i Suazi. Dorasta tam nawet do 2 m i więcej, jednakże w europejskich ogrodach opisywany jest wysokością pędów do 120 cm, z czego około 30 cm stanowią kwiatostany i te są średnicy większej niż rozeta liści topu rosliny. Kwiaty białe i bladożóltawo-zielonkawe, średnicy 30 mm. Liście zielone, podłużne i bardzo długie o wymiarach 105 cm x 15 cm, pokładające się. W uprawie, podgatunek bardzo często wymaga podpór.
♣ Eucomis pallidiflora ssp. pole-evansii striated hybrid, jest formą podgatunku o kwiatach młodych kremowych i starszych różowo-czerwonych z zielonymi przebarwieniami. Liście zielone z brązowym prążkowaniem, co w języku angielskim nosi nazwę striated.


   Eucomis regia
(diploid) został opisany po raz pierwszy przez J. J. Dilleniusa w 1732 roku, a nazwany przez Ch. L. L'Héritier de Brutelle w 1789 roku (więcej o tym piszę na początku historii). Regia znaczy z łaciny królewski. Gatunek wciąż jest do spotkania na stanowiskach naturalnych położonych w strefie zimowych opadów w Prowincji Western Cape i Northern Cape (RPA). Występuje tam na glebach gliniastych pośród skał i niskich krzewów, tworzących naturalne zacienienia. Liście jednolicie zielone, zazwyczaj są rozpostarte na płasko na powierzchni gruntu. Kwiatostany dorastają do 20 cm. Rozeta liści wierzchołkowych często jest tak duża, że przewieszając się zasłania zielone, o nieprzyjemnym zapachu kwiaty znajdujące się poniżej
. To jedyny eukomis, który w naturze kwitnie po późnej zimy po późną wiosnę.

  
Eucomis zambesiaca
(diploid) rośnie na stanowiskach naturalnych w Prowincji Limpopo (RPA) i na terenach górskich Malawi. Jednakże najliczniej w Zimbabwe, w dorzeczu rzeki Zambezi, a co i dokładnie zostało uwzględnione w nazwie gatunku. Kwiaty młode biało-kremowe i jasnozielone starsze, o słodkim zapachu. Kwiatostany o zmiennej szerokości w obrębie gatunku i wzroście do 30 cm. Liście jednolicie bladozielone jajowate, długości do 45 cm.